Muziektheater Bliksem (Blacaher)

De muziektheaterproductie Bĺácaheŕ (Bliksem) is geïnspireerd door het Elamitische liefdesdrama Hama kacaĺi ú Káĺí gyán. Het heeft zich ooit in Kurdesán afgespeeld tussen Káĺí, de aantrekkelijke vrouw van een rijke edelman en Hama, een eenvoudige arme kale man.

Dit lyrische liefdesdrama is eeuwenlang dankzij mondelinge overlevering bewaard gebleven. De verhoudingen en spanningen in het stuk die universeel zijn, ontwikkelen zich in een hedendaags tempo.

De inleiding tijdens optredens Op 21 mei in het Wereldmuziekcentrum RASA te Utrecht en op 26 mei 2004 in Theater aan het Spui te Den Haag

Goeden avond dames en heren, Mijn naam is Hamíit Qliji Bérai,

Wat wij vanavond aan u willen presenteren zijn allemaal Elamitische overleveringen uit oud Kurdische cultuur. Het stuk is geïnspireerd door het liefdesdrama van Hama Kacaĺi & Káĺí Gyán.

Ik heb rituelen en muziekfragmenten in het drama ingelast, die bij deze situaties horen en ieder muziekfragment wordt bij de betreffende scène gespeeld.

Omdat deze muziekstukken zo specifiek zijn was live muziek in huidige stadium niet mogelijk. Deze specifieke muziekstukken zouden veel meer voorbereidingen vereisen, en deze mogelijkheden hebben wij nog niet. Aan het eind hoort u mijn eigen stem zingen. dat is een droevig zang die pá wa mouri heet, uit de Mour rituelen.

De bedoeling van deze lezing is dat dit drama uiteindelijk tot een muziektheater komt.

Na afloop is er gelegenheid voor reacties, opmerkingen of vragen.

Wij zijn allemaal benieuwd hoe de regisseur Lopez Pinon Javier, Christiaan Mooij, Fleur, Ignaro, Maarten en Joëlke deze voorstelling voor u hebben voorbreid!

Ik wens u een plezierig avond met Hama kacali & Kálí gyán!

Bĺácaheŕ is in 1998 geschreven door Hamiít Qliji Bérai, die zich al jarenlang wetenschappelijk verdiept in de overleveringen van de oud Kurdische cultuur (de Elamitische beschaving uit de oudheid)

Toeschouwers informatie en de achtergronden

In 2002 werd een archeologische tentoonstelling in het rijksmuseum voor oudheden in Leiden gehouden “de bronnen van inspiratie uit oude Syrië” Dat waren archeologische opgravingen uit Kurdische regio’s zoals Apo stad, Maar men noemde het Cultuurschatten uit Syrië! Het oudste voorwerp was een stenen vuistbijl van ruim een miljoen jaar oud. Blijkbaar is de mens veel ouder dan men tot nu toe besef heeft.Vanuit verschillende invalshoeken zijn de culturen ook veel langer dan tot nu bekend is, met elkaar in contact of in botsing geweest. Zo zien wij in Europese culturen vele invloeden van de Elamitische cultuur, het oud Kurdisch, dus. In taalwetenschappelijk zin, maar ook in culturele uitingen zijn deze invloeden herkenbaar.

Ik ben de strijd aangegaan met de totale ontkenning van of de onbekendheid met de Kurdische cultuur. Als ik over een Kurdische cultuur spreek, zegt men meestal “Oh, dat zijn Turks, Arabisch of Iraans, de Kurden hebben geen eigen cultuur, noch eigen oude historie. Terwijl Kurden de nabestaanden van oude Elamieten zijn en onder het Kurdische volk een schatrijke oude cultuur aanwezig is.

In Nénawá, eiland Botamia en in Šúša zijn er resten van schouwburgen opgegraven uit het oud Elamitische tijdperk. De Elamieten hadden voor die podia drie namen: sérrán, séllán en sééán. Deze woorden betekenen in het huidige Kurdisch nog steeds bezienswaardigheidplaats en schouwburg, theater dus. De synonieme woorden sééán, sérrán en séllán zijn van het stamwoord sé, sér en sél (zie, kijk in Elamitisch en in huidig Kurdisch). Deze woorden vinden wij ook in het Germaanse “zie” en in het Engelse “see”. De Elamieten noemden ook hun beeldwerk en bezienwaardigheden "sééa, sérra en sélla¹ (het sé, het sér en het sél “het beeld, de bezienwaardigheid”. Dezen hebben dezelfde betekenis in het huidige Kurdisch!!

In het muziektheater Bĺácaheŕ (Bliksem) is een fragment uit een Kurdische rouwceremonie opgenomen die Ŕáw heet. Wij zien de Kurdische Ŕáw letterlijke en figuurlijk in de Germaanse rouw, met het verschil dat het Kurdische Ŕáw een bepaalde rouwceremonie is die uit meer fragmenten bestaat en meestal wordt gehouden voor een belangrijke persoon. Daarin komen de rituelen wé ú šin (een Kurdische treurritueel) voor. Deze wé, wé wa me zien wij ook letterlijke en figuurlijk in de Nederlandse uitroep “wee mij”.

Mour is een oud Kurdische dramazang die meer fragmenten kent; zij varieert van droevige en treurritueel voor een dode tot epiek. Het woord mour vinden wij in het Engelse mourn en mourning als rouwen en weeklacht. Er zijn vele voorbeelden van deze soort te noemen. Zij wijzen naar de invloeden van een dominante oud Kurdische cultuur, het Elamitische cultuur van de oudheid.

De ouverture van Bliksem is een muziekfragment uit saŋin-samá die ook Širen & Farháí² wordt genoemd, een muziekstuk blijkbaar uit ca. 700 jaar voor Christus, dat is een unieke overlevering, dat spelenderwijs van generatie op generatie is doorgegeven. De muziekfragmenten en rituelen die in Bĺácaheŕ in de scènes zijn ingelast behoren bij die situaties; ieder muziekfragment wordt bij de betreffende scène gespeeld.

1 König, 1965, 127, 135; ShI 54, II:85; R. Zadok (BzN 18, 1983); Hamíit Qliji Bérai, 2002 De verzwegen oud Kurdische historie weer boven tafel; pg. 129-131

2 Roman Ghirshman, Iran protoir; Munchen 1964; pg. 86-87. En Hamíit Qliji Bérai, 2002; pg. 234-235.

Facebook

Blog

Back